top of page

Chúng ta thường nói về boss và leader. Vậy đâu là sự khác biệt?

Updated: Jan 31, 2020

Trong thế giới cạnh tranh ngày nay, việc trở thành một leader thay vì boss có thể giúp tăng hiệu suất của đội ngũ và đảm bảo thành công cho công ty. Nhưng hãy xem xét tần suất người ta sử dụng 2 thuật ngữ này, việc nghiên cứu sự khác biệt giữa các yếu tố cốt lõi tạo nên một boss và một leader rất quan trọng. Vậy đâu là sự khác biệt giữa Leader và Boss? Hãy cùng tìm hiểu sự khác biệt này qua bài viết dưới đây.


Sự khác biệt giữa Boss và Leader

BOSS LÀ GÌ?


Boss là một từ có xu hướng tạo ra phản ứng tiêu cực. Khi chúng ta miêu tả một ai đó là '"boss", chúng ta thường ngụ ý rằng người đó đang hành xử cực kỳ không mấy tích cực. Mặc dù chúng ta có thể coi "Boss" là một từ mang nghĩa tiêu cực, nhưng định nghĩa thực sự của từ đó là gì? Từ điển Oxford định nghĩa boss là "người chịu trách nhiệm về nhiều nhân công hay một tổ chức nào đó".


Do đó, boss là một chức danh cụ thể và người đó sẽ giữ vị trí cao hơn những người mà họ quản lý/ đảm nhiệm trong tổ chức. Theo cách đó, boss đề cập đến một vị trí quyền lực cụ thể và dù bạn có thích hay không, với vai trò này, boss sẽ có quyền lực cao hơn cấp dưới của mình.


Từ này cũng được định nghĩa như một động từ: "to boss", và nó có thể giúp chúng ta xác định rõ ràng hơn sự khác biệt giữa boss và leader. Theo từ điển Oxford, động từ “to boss” được định nghĩa là hành động để "chỉ huy/ điều khiển ai đó một cách độc đoán". Một boss, thông qua vị trí quyền lực của mình, nói với cấp dưới những gì cần làm và mong muốn các cấp dưới làm theo. Boss ra lệnh và giám sát mọi người, đảm bảo rằng những người đó sẽ làm công việc theo yêu cầu.


Từ này được định nghĩa bởi sự rõ ràng và quyền lực. Boss là một vị trí đòi hỏi khả năng phải đưa ra hướng dẫn và quy trình, đảm bảo mọi người làm những điều mà boss ra lệnh cho họ. Các boss không yêu cầu hay thích thú với những hành động chắc chắn, họ kỳ vọng và họ nói những gì cần phải làm. Nếu nghĩ đơn giản, thì vai trò của boss cơ bản là giám sát. Boss được yêu cầu phải nói với cấp dưới những gì cần thiết và phải đảm bảo rằng các nhu cầu được đáp ứng đầy đủ.


ĐỊNH NGHĨA VỀ LEADER


Mặt khác, leader lại là một từ nhận được phản ứng tích cực từ người khác. Chúng ta thường nói những điều như "anh ấy được sinh ra để làm leader" hoặc "cô ấy là một leader vĩ đại và thành công". Sự kết hợp với từ này có tính tích cực hơn và từ này thường được dùng để chúng ta nói về những người mà ta tôn kính hoặc ngưỡng mộ.


Từ điển Oxford định nghĩa danh từ leader là "một người lãnh đạo hoặc điều khiển một nhóm, tổ chức, hoặc một quốc gia". So với boss thì không thấy rõ sự khác biệt. Rốt cuộc, leader cũng có vai trò chỉ huy và có khả năng truyền đạt với người khác công việc họ phải làm. Nhưng khi bạn định nghĩa động từ “lead”, bạn có thể thấy sự khác biệt tinh tế. Động từ "lead" được định nghĩa là một hành động để "hướng dẫn/chỉ hướng cho ai đó con đường đến đích bằng cách tiên phong hoặc đi bên cạnh họ". Không giống như boss, một leader còn là người tư vấn cho cấp dưới và họ không phải là những người chỉ biết quát mắng, thực tế, họ thực hiện luôn những hành động mà họ đang chờ đợi người khác làm.


Một leader không chỉ là người chỉ thị và sử dụng quyền lực ở vị trí của mình. Người đó sẽ hướng dẫn và hỗ trợ nhân viên đạt được mục tiêu cuối cùng được yêu cầu. Leader sẽ truyền tải, chỉ đạo và trở thành một phần trong hành trình đến đích. Dù mục tiêu cuối cùng vẫn là hoàn thành công việc, nhưng leader không chỉ quan tâm đến kết quả, mà còn quan tâm đến quá trình thực hiện.


Vì vậy, so với bản chất của công việc của boss, một leader không phải là người chỉ ở đó để nói những gì cần phải được thực hiện. Một leader phải hiểu được những nhiệm vụ trước mắt và hướng dẫn nhân viên trong suốt nhiệm vụ. Theo cách đó, vai trò của một leader mang tính thúc đẩy hơn là giám sát đơn thuần. Bằng sự sự hướng dẫn và hỗ trợ, leader trở thành nền tảng vững chắc giúp cho cấp dưới không ngừng tiến bộ.


ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA BOSS VÀ LEADER LÀ GÌ?


Bằng cách nghiên cứu định nghĩa trên, bạn đã có thể nhận ra phần nào sự phức tạp khi so sánh hai khái niệm. Thoáng qua, hai từ có vẻ khá giống nhau và có thể hoán đổi vị trí cho nhau, nhưng khi phân tích sâu hơn thì lại làm nổi bật sự khác biệt trong ý nghĩa cho cả hai vai trò.


Vậy, các khía cạnh chủ yếu để phân biệt boss với leader là gì? Sự khác biệt chính giữa hai định nghĩa có thể được phân chia theo 6 khía cạnh, bao gồm: trọng tâm, động lực, cách tiếp cận công việc và mục tiêu, nguồn gốc của quyền lực, phong cách giao tiếp và phân công và trách nhiệm giải trình của họ.


SỰ KHÁC BIỆT #1: TRỌNG TÂM


Khi nói đến một tổ chức, sự quan tâm hàng đầu chính là trọng tâm của tổ chức. Đó là gì và tại sao lại thế? Trọng tâm cơ bản là những gì thúc đẩy một tổ chức, nhưng cũng thúc đẩy cá nhân để thực hiện các nhiệm vụ được yêu cầu. Trọng tâm đưa ra định hướng và quyết định cách tiếp cận công việc. Vì vậy, trọng tâm của hai kiểu người này là gì?


Đối với boss, mục tiêu cuối cùng là lợi nhuận. Boss có vai trò đảm bảo kết quả tài chính tốt nhất để đảm bảo sự phát triển của doanh nghiệp. Boss không quan tâm đến việc những người cấp dưới làm từ điểm A đến điểm B như thế nào bởi vì tất cả những gì quan trọng nhất chỉ là kết quả.


Nếu bạn có thể đạt được các mục tiêu và làm điều đó một cách hiệu quả, Boss sẽ hài lòng vì điều này cũng đảm bảo tổ chức được hưởng lợi. Định hướng của boss là về việc đạt được các mục tiêu, thường vì một boss có thể phải chịu trách nhiệm với người khác, cũng giống như các cấp dưới của mình. Nếu boss không có cách để cấp dưới của mình đạt được các nhiệm vụ và đưa ra kết quả tài chính, thì vị trí của ông ta có thể gặp nguy hiểm. Nói tóm lại, boss quan tâm về kết quả, chứ không phải là quá trình.


Mặt khác, một leader lại tập trung vào việc thay đổi con người và tổ chức. Lý tưởng cho một leader là để đạt được sự thay đổi, một sự chuyển đổi của tổ chức từ A thành B. Đối với leader, mục tiêu là luôn luôn đạt được tầm nhìn mà họ đã đặt cho công ty. Leader quan tâm đến việc giúp đỡ cấp dưới: nhân viên và mọi người cùng phát triển. Thay vì chú ý đến kết quả, leader sẽ quan tâm nhiều hơn đến quá trình và những người đứng sau nó.


SỰ KHÁC BIỆT #2: ĐỘNG LỰC


Trọng tâm và định hướng khác nhau của boss và leader cũng rõ ràng khi bạn tìm hiẻu động lực đằng sau hành động của họ. Điều gì khiến một boss hoặc một leader làm việc chăm chỉ và thực hiện tốt nhất khả năng của mình? Làm thế nào đểđảm bảo cấp dưới đang làm việc theo yêu cầu?


Đối với boss, động lực bắt nguồn từ việc tập trung vào các tiêu chuẩn. Các tiêu chuẩn này thường được xác định bởi khả năng của họ để nâng cao năng suất và lợi nhuận trong tổ chức. Một tổ chức có thể sử dụng Quy trình A vì có bằng chứng rằng nó giúp duy trì mức năng suất cao và do đó đem lại cho tổ chức lợi nhuận cao nhất. Boss quan tâm đến việc tìm kiếm các tiêu chuẩn tốt nhất và sau đó duy trì việc thực hiện thích hợp. Vai trò giám sát có nghĩa là boss rất cẩn thận trong việc đảm bảo cấp dưới giữ vững các tiêu chuẩn đặt ra trong quá trình làm việc của họ.


Leader được điều khiển bởi những giá trị mà họ yêu mến. Leader sẽ có tầm nhìn, chủ yếu được tạo ra nhờ các giá trị và nguyên tắc của một leader. Như đã đề cập ở trên, đây không phải là các mục tiêu được định hướng bằng tiền, nhưng đề cập đến các loại giá trị kinh doanh mà leader muốn thấy. Tầm nhìn của leader có thể là về tính bền vững hoặc dịch vụ khách hàng, và những giá trị này sẽ tạo ra động lực cho hành động của các leader. Cách leader dẫn dắt được xác định chủ yếu bởi các giá trị riêng và hữu hình của doanh nghiệp. Nhắc lại một lần nữa, leader không quan tâm rằng quy trình nào có thể được sử dụng để thực hiện nhiệm vụ, miễn là cấp dưới giữ các giá trị như một phần của công việc.


Hơn thế nữa, boss khác với leader trong cách họ hy vọng để thúc đẩy cả đội. Boss cố gắng kiểm soát và động viên nhân viên về phần thưởng và phạt. Khuynh hướng này thường tập trung vào khía cạnh phạt, với các cấp dưới được theo dõi sát sao để đảm bảo họ không làm những điều ngoài các tiêu chuẩn được đề ra. Đối với boss, nếu không làm theo quy trình cấp dưới được xem là làm việc tệ, vì điều này có nghĩa năng suất và lợi nhuận không đạt được. Vì vậy, có một mức độ răn đe nhất định để đảm bảo các cấp dưới sẽ làm theo đúng thủ tục.


Phương pháp tiếp cận của leader để thúc đẩy tinh thần làm việc thì khác. Leader nhấn mạnh cảm hứng như một công cụ tạo động lực làm việc. Leader muốn cấp dưới cảm thấy được thúc đẩy bởi cùng chung một tầm nhìn hành động, làm cho tầm nhìn trở thành thứ mà các thành viên trong nhóm hy vọng đạt được. Một leader có thể sử dụng các chiến thuật truyền cảm hứng khác nhau, nhưng phần thưởng thường là giá trị cốt lõi cùng với kế hoạch phát triển bản thân. Leader muốn cung cấp một cái gì đó tích cực cho cấp dưới - một cơ hội cho người khác để phát triển. Thay vì đe doạ và hăm doạ bằng các hành động trực tiếp, một leader muốn đưa ra thách thức và những phần thưởng tích cực như một phần của thỏa thuận.


SỰ KHÁC BIỆT #3: CÁCH TIẾP CẬN ĐỂ LÀM VIỆC VÀ THIẾT LẬP MỤC TIÊU


Leader và boss cũng có cách tiếp cận khác nhau đối với các làm việc và thiết lập mục tiêu. Cách tiếp cận bắt nguồn từ những quan điểm trái ngược nhau liên quan đến những gì thúc đẩy họ và nơi đặt trọng tâm.


Phương pháp tiếp cận của boss là làm việc trong thời gian hành chính. Như đã đề cập ở trên, boss có thể được mô tả như một người giám sát, vì cách tiếp cận của họ là thông báo cho cấp dưới về nhiệm vụ đang diễn ra, chỉ đạo họ về nhiệm vụ phải được thực hiện và giám sát cấp dưới để đảm bảo đạt được các mục tiêu cuối cùng. Boss có cách tiếp cận theo kiểu thống trị để làm việc, mong rằng cấp dưới thực hiện theo hướng dẫn của mình một cách nghiêm túc nhất có thể. Boss sẽ phác thảo một kế hoạch và chấp nhận một số quá trình nhất định mà họ trông đợi các cấp dưới làm theo.


Cách tiếp cận cứng nhắc để làm việc này có nghĩa là boss cần phải có trình độ cao để thiết lập các mục tiêu. Là một boss không có nghĩa là bạn cần phải là người khó chịu nhất hoặc người xấu tính nhất để bắt nạt người khác. Một người boss tốt lâp ra các hành động bởi họ có kiến ​​thức để hiểu nó là phương pháp tốt nhất. Để trở thành boss bạn phải nắm được thông tin. Nhân viên cấp dưới được trông đợi sẽ thực hiện nhiệm vụ như đã nói, bởi vì boss nên biết rõ nhất.


Boss có thể, tất nhiên có thể sai, nhưng điểu quan trọng ở đây là việc boss biết tại sao những điều đó có hiệu lực. Hơn nữa, các boss không chỉ thị hoặc hướng dẫn trong suốt quá trình làm việc. Các hướng dẫn đã rất rõ ràng và cấp dưới có đủ điều kiện để đảm bảo việc thực hiện hiệu quả. Boss sẽ cung cấp các công cụ và các nguồn lực, nhưng thường sẽ không tham gia vào quá trình làm việc này ngoài vai trò giám sát.


Cách tiếp cận này khá khác với một leader. Một leader tiếp cận công việc thông qua sự đổi mới và hợp tác. Vì thay đổi là động lực và tầm nhìn là trọng tâm của leader, phương pháp tiếp cận sẽ là biến đổi và náo động những thứ xung quanh. Điều đó không phải là tạo ra các thói quen và gắn bó với các quá trình. Tiền đề là tìm ra những phương thức mới để làm việc và tìm ra các cách nhìn mới, có lợi như nhau cho việc đạt được mục tiêu.


Vì vậy, leader không phải là người ở để nói với cấp dưới cách nhiệm vụ nên được thực hiện. Thay vào đó, leader có thể yêu cầu cấp dưới cùng đưa ra một ý tưởng mới. Điều này không có nghĩa là nhà lãnh đạo không phải là người duy nhất để đặt ra các mục tiêu, mà là leader không nhận thức đầy đủ các quy trình. Người leader sẽ chỉ ra cách mọi thứ có thể được thực hiện, thay vì chỉ ra phương pháp đã được chứng minh để sử dụng.


Một leader sẽ hỗ trợ và hướng dẫn, thách thức các cấp dưới đắm mình vào công việc như họ. Quá trình này sẽ tạo ra sự hợp tác hơn nhiều và các quy trình không còn cứng nhắc. Leader sẽ luôn sẵn sàng với công việc. Về bản chất, leader tận dụng cách làm làm việc như một cơ hội để dạy và trao quyền cho cấp dưới. Mỗi nhiệm vụ và dự án đưa ra là một cách để tăng cường kiến ​​thức và đặc điểm của nhân viên, không chỉ là một quá trình để đạt được mục tiêu. Nó luôn luôn là bức tranh lớn hơn chứ không chỉ các mục tiêu nhỏ.


SỰ KHÁC BIỆT #4: NGUỒN GỐC CỦA THẨM QUYỀN


Một trong những yếu tố cốt lõi mà các boss và leader chia sẻ là cả hai đều có thẩm quyền. Thẩm quyền được định nghĩa là "quyền lực hoặc quyền đưa ra các mệnh lệnh, ra quyết định và buộc phải tuân theo", nó là chìa khóa cho bất kỳ vị trí quyền lực nào, nhưng boss và leader khác nhau trong cách họ đạt được quyền này và cách họ tiếp tục giữ vững nó.


Boss thể hiện uy quyền của mình từ vị trí này. Đó là vị trí trong hệ thống cấp bậc của cơ quan cung cấp thẩm quyền. Về bản chất, boss là một người có thẩm quyền vì chức danh đó. Bất cứ ai có chức vụ cao hơn hệ thống phân cấp nơi làm việc đều có thể gọi là boss. Vì vậy, bất cứ ai có vị trí trong hệ thống cấp bậc, nơi mà các nhân viên khác có ít thẩm quyền hoặc quyền lực hơn, sẽ trở thành boss. Quyền lực đến từ các nguồn bên ngoài, chẳng hạn như chức vụ và vị trí, không có bất kỳ khả năng thực sự nào hoặc khả năng bên trong của boss ảnh hưởng đến cấp dưới.


Nói vậy không có nghĩa là boss không đủ khả năng cho vị trí của mình; chỉ là khả năng ảnh hưởng không phải là lý do tại sao họ ở vị trí đó. Boss có thể là người có trình độ cao nhất cho công việc ở vị trí đó, nhưng không nhất thiết phải là người chỉ huy giỏi nhất. Nói chung, nó là về thâm niên. Thẩm quyền cũng không được tăng cường hoặc được củng cố cho boss bởi các nhân viên cấp dưới. Cấp dưới đi theo định hướng bởi vì đó là vai trò của công việc cho biết họ phải làm gì- điều đó không có nghĩa là họ thích thẩm quyền, nhưng họ chấp nhận nó vì trình độ công việc cho phép boss có quyền lực. Một người boss cũng sẽ duy trì hệ thống phân cấp và điều này là không thể tránh tại nơi làm việc- boss luôn đứng đầu và các cấp dưới được đối xử khác biệt bởi vì họ không bình đẳng.


Mặt khác, một leader nhận được thẩm quyền của mình từ nội bộ. Trên thực tế, chức danh không làm cho bất cứ ai trở thành một leader và bạn có thể thể hiện khả năng lãnh đạo